Budowanie potencjału ewaluacyjnego … 

Badania ewaluacyjne na stałe zagościły w polskiej praktyce zarządzania programami i projektami finansowanymi z funduszy strukturalnych. Od dłuższego czasu eksperci CASE-Doradcy wspierają rozwój instytucjonalny agend i instytucji rządowych oraz jednostek samorządu terytorialnego w tym właśnie obszarze. Ewaluacja rozumiana przez nas jako narzędzie wspomagania procesu zarządzania interwencją publiczną, przejawia się zarówno w bieżącej ocenie działań instytucji zarządzających środkami, ocenie efektów zrealizowanych działań, jak i ocenie służącej określeniu potencjalnych efektów i wyników interwencji.

W ostatnim półroczu zrealizowaliśmy szereg badań ewaluacyjnych na zlecenie, zarówno administracji rządowej, jak i jednostek samorządowych. Przeprowadziliśmy badanie ewaluacyjne pt. „Bariery i problemy w realizacji projektów finansowanych z EFS w województwie wielkopolskim" dla WUP w Poznaniu, a także dokonaliśmy pierwszej w Polsce oceny szacunkowej Programu Wspierania Klastrów, przygotowanej na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego. W połowie stycznia 2010 rozpoczęliśmy realizację badania ewaluacyjnego mającą na celu identyfikację i ocenę podjętych lub planowanych do podjęcia lokalnych inicjatyw na terenach wiejskich w ramach PO KL w latach 2007-2013 w województwie opolskim. Badanie realizujemy na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego. Obecnie prowadzimy końcowe prace nad „Ewaluacją funkcjonowania systemu oceny i wyboru projektów w ramach PO IG – etap II – po rozpoczęciu rund aplikacyjnych", będącą kontynuacją badania ewaluacyjnego realizowanego przez CASE-Doradcy w 2008 roku.

Wnioski z ewaluacji

Na podstawie naszych obserwacji można pokusić się o sformułowanie kilku wniosków dotyczących ewaluacji w Polsce:

1) Budowanie potencjału ewaluacji w Polsce jest procesem ciągłym. Pomimo wielu inicjatyw dotyczących ewaluacji, potencjał i wiedza instytucji i agend rządowych i samorządowych na temat ewaluacji jest wciąż niewystarczająca;

2) Poprawny metodycznie i metodologicznie proces ewaluacji wymaga z jednej strony świadomości korzyści płynących z ewaluacji, z drugiej zaś strony, wymaga ciągłego podnoszenia kwalifikacji, umiejętności i świadomości kadr tych instytucji;

3) W najbliższym czasie na ewaluację zamierza się przeznaczyć spore środki finansowe. Biorąc pod uwagę skalę i konieczność prowadzenia badań ewaluacyjnych zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym, widoczne stają się zagrożenia. Do najważniejszych zaliczyć należy potencjalną niską jakość wykonywanych ewaluacji, ze względu na brak zainteresowania badaniami ewaluacyjnymi środowisk naukowych i niewielką liczbą działających w tym obszarze, profesjonalnych firm. Kolejnym zagrożeniem w tym kontekście może okazać się liczba wykonywanych ewaluacji. Konieczność zlecania dużej liczby badań może wpłynąć na jakość wykonywanych badań (to potencjalne, ale jednak realne zagrożenie). Dla instytucji zlecających badania, decydujące znaczenie powinna mieć nie liczba wykonywanych badań ewaluacyjnych a ich jakość. Niezwykle istotne jest tutaj także właściwe zaplanowanie procesu oceny każdej interwencji oraz dbałość o użyteczność wyników badań.

4) Badania ewaluacyjne mają bardzo często ekspercki, specjalistyczny charakter. Z drugiej jednak strony proces ewaluacji ma swój charakterystyczny wymiar metodyczny. W związku z tym użyteczność wyników ewaluacji często zależy od umiejętnego połączenia obu rodzajów wiedzy i umiejętności.

Czym jest ewaluacja?